در این مقاله کاربردی از وبسایت دیزاین داک، قرار است به طور کاملا عملی و قدم به قدم، صفحه آرایی و ویرایش پایان نامه دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات را به شما آموزش دهیم.
قدم اول: خشت اول؛ تنظیم ابعاد کاغذ و حاشیهها (Page Setup)
اولین قدم پیش از تایپ یا کپی کردن متن، ایجاد یک بوم استاندارد برای نوشتههاست. اگر این مرحله را انجام ندهید، تمام تنظیمات بعدی شما هنگام پرینت به هم میریزد.
تنظیمات استاندارد:
تمام مطالب باید روی کاغذ استاندارد A4 (ابعاد ۲۱ در ۲۹/۷ سانتیمتر) تایپ شوند.
فاصله متن از لبه سمت راست ۳ سانتیمتر، از لبه سمت چپ ۲ سانتیمتر، و از لبههای بالا و پایین ۳ سانتیمتر در نظر گرفته شود.
برای متنهای لاتین (مانند چکیده انگلیسی)، این حاشیهها برعکس است؛ یعنی فاصله از سمت راست ۲ سانتیمتر و از سمت چپ ۳ سانتیمتر تنظیم میشود.
آموزش در Word:
به تب Layout بروید.
روی گزینه Margins کلیک کرده و Custom Margins را انتخاب کنید.
در پنجره باز شده، اعداد بالا، پایین، چپ و راست را دقیقاً طبق مقادیر گفتهشده وارد کنید.
قدم دوم: جادوی استایلها؛ تنظیم فونت و تیترها (Styles)
تغییر دستی فونت تکتک خطوط، بزرگترین اشتباه یک کاربر مبتدی است. برای داشتن یک فایل یکپارچه و ساخت فهرست خودکار، باید فونتها را از طریق پنل Styles تعریف کنید.
فونتهای استاندارد آییننامه:
متن اصلی پایاننامه: فونت لوتوس نازک با سایز ١٤.
عناوین و تیترها: فونت لوتوس توپر (Bold) با سایز ١٤.
پاورقیها: فونت لوتوس سایز ۱۲.
عناوین جدولها، شکلها و نمودارها: فونت لوتوس نازک با سایز ۱۱.
فرمولها و معادلات ریاضی: حروف با فونت Times سایز 12، اندیس و توانها با لوتوس نازک سایز ۹. علائم ریاضی با فونت Math11.
آموزش در Word:
در تب Home، روی استایل Normal کلیک راست کرده و Modify را بزنید. فونت را روی «B Lotus» و سایز را روی 14 تنظیم کنید. این استایل برای متن اصلی است.
همین کار را برای استایلهای Heading 1 (تیترهای اصلی) و Heading 2 (تیترهای فرعی) انجام دهید و آنها را روی «B Lotus Bold» تنظیم کنید. از این پس، هر تیتری که مینویسید، فقط کافی است استایل Heading مربوطه را به آن اختصاص دهید.
قدم سوم: فاصلهگذاری و معماری پاراگرافها
پاراگرافبندی به متن شما نظم بصری میدهد و خوانایی آن را بالا میبرد.
صفحات اصلی باید کاملاً ساده و بدون سرفصل (Header) یا حاشیههای تزئینی تایپ شوند.
طول هر سطر در صفحات اصلی باید ١٦ سانتیمتر باشد.
فاصله سطرها از یکدیگر یک سانتیمتر و به صورت تک (Single) در نظر گرفته شود.
صفحه اول هر فصل باید از خط پنجم شروع شود.
قدم چهارم: تفکیک و درج شماره صفحات (Pagination)
این بخش معمولاً ترسناکترین قسمت برای مبتدیان است، زیرا پایاننامه به دو نوع شمارهگذاری مختلف نیاز دارد.
قوانین شمارهگذاری:
فاصله شماره صفحه تا پایین صفحه باید ۱/۵ سانتیمتر بوده و کاملاً در وسط صفحه قرار گیرد.
صفحات مقدماتی (از بسمالله، منشور اخلاقی، تقدیم تا پایان فهرستها): باید با حروف ابجد (الف، ب، ج، د، هـ، و، ز، ح، ط، ی و...) شمارهگذاری شوند.
صفحات اصلی (از چکیده فارسی تا انتهای پایاننامه): با اعداد عربی (۱، ۲، ۳ و...) شمارهگذاری میشوند و چکیده فارسی، صفحه شماره «۱» است.
آموزش در Word:
در آخرین صفحه از فهرست مطالب (قبل از چکیده فارسی)، کلیک کنید.
از تب Layout، روی Breaks کلیک کرده و Next Page را انتخاب کنید (این کار سند شما را به دو بخش یا Section تقسیم میکند).
روی هدر/فوتر بخش جدید دو بار کلیک کنید و گزینه Link to Previous را غیرفعال کنید.
حالا از مسیر Insert > Page Number، برای بخش اول فرمت حروف ابجد و برای بخش دوم فرمت اعداد (شروع از ۱) را اعمال کنید.
قدم پنجم: شمارهگذاری تیترها، جداول، شکلها و فرمولها
درج صحیح شمارهها برای ارجاعدهی دقیق ضروری است.
شمارهگذاری بخشها: با دو شماره مشخص میگردد؛ عدد سمت راست بیانگر شماره فصل و عدد سمت چپ شماره ترتیب بخش است (مثلاً ۲-۳-۴ یعنی زیربخش چهارم از بخش سومِ فصل دوم).
شکلها و جداول: شمارهگذاری به همان روش خط تیره است (مثلاً دهمین شکل در فصل سوم به صورت شکل ۳-۱۰ نوشته میشود).
مکان عناوین: عنوان جداول باید در بالای جدول ذکر شود، اما عناوین نمودارها، عکسها و شکلها باید در پایین آنها درج گردد.
روابط و فرمولها: هر رابطه با دو شماره داخل پرانتز مشخص میشود؛ عدد سمت راست فصل، و عدد سمت چپ شماره رابطه (مثلاً رابطه هشتم در فصل ششم به صورت (۶-۸) نوشته میشود).
نکته حرفهای و کاربردی: هنگام تنظیم و فرمتبندی روابط ریاضی و کسرها در نرمافزار Word، برای اعمال تنظیمات نیازی به انتخاب (Select) کل عبارت معادله نیست؛ تنها کافی است کاراکتر اسلش (
/) در معادله را انتخاب کنید تا تنظیمات به درستی روی فرمول اعمال شده و ساختار کلی آن به هم نریزد.
قدم ششم: ایجاد فهرست مطالب کاملاً خودکار
اگر در «قدم دوم» تیترهای خود را با استایلهای Heading 1 و Heading 2 مشخص کرده باشید، ساخت فهرست تنها ۳ ثانیه زمان میبرد!
قوانین فهرست:
عناوین فهرست مطالب باید عین عناوین خود متن باشد.
عناوین فرعی که زیرمجموعه عناوین اصلی هستند، باید با تورفتگی پس از آنها قرار گیرند.
آموزش در Word:
به صفحه خالی فهرست بروید، تب References را باز کنید، روی Table of Contents کلیک کرده و قالب فهرست خودکار را انتخاب کنید. ورد به طور هوشمند تمام تیترها و شماره صفحات را شناسایی کرده و فهرست را میسازد.
قدم هفتم: اصول غنیسازی منابع و مآخذ (References)
منبعنویسی اعتبار کار شماست و واحد علوم و تحقیقات به سبک نگارش "Turabian" استناد میکند.
قوانین کلی منابع:
فهرست منابع در انتهای پایاننامه باید به ترتیب حروف الفبا مرتب شود.
ابتدا منابع فارسی به ترتیب الفبا، و سپس منابع غیرفارسی نوشته شوند.
نحوه ارجاع در داخل متن:
در پایان جمله، داخل پرانتز: (نام خانوادگی نویسنده سال: صفحه).
مثال:
(تهرانی ۱۳۸۴: ۵۱).
نحوه نگارش در فهرست منابع (انتهای فایل):
نام خانوادگی، نام نویسنده (سال انتشار). عنوان کتاب یا مقاله. محل نشر: ناشر.
مثال:
تهرانی، رضا (۱۳۸۴). مدیریت مالی: شرح درس، مفاهیم و نکات کلیدی. تهران: نگاه دانش.. (دقت کنید که عنوان کتاب باید Underline یا خطکشی شود ).
با رعایت قدمبهقدم این آموزش، فایل Word شما نه تنها به لحاظ ظاهری بینقص خواهد بود، بلکه از نظر فنی و آکادمیک کاملاً مطابق با استانداردهای سختگیرانه دانشگاه ساختاربندی میشود.
اگر به هر دلیلی تمایل به انجام تخصصی صفحه آرایی و ویرایش پایان نامه خود توسط دیزاین داک دارید، هم اکنون اقدام کنید!